ŞİZOFRENİ VE YALNIZLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ

 

Şizofreni ve yalnızlık duygusu arasında doğrudan bir ilişki vardır. Şizofreni hastalarında aidiyet hissi olmadığından yalnızlık duygusu ile iç içedirler. Şizofreni hastaları diğer insanlara karşı aşırı düzeyde ilgisizlerdir. Bu duruma bağlı olarak şizofreni hastalarında derin bir yalnızlık duygu durumu ortaya çıkmaktadır. Şizofreni hastalarında yalnızlık duygu durumunun oluşması sosyal anhedoni ile de ilişkilidir. Sosyal anhedoni; kişinin sosyal ilişkilere ilgi duymaması, sosyal ilişkiye girdiğinde pozitif bir duygulanım hissetmemesidir (Kahraman, 2018: 6). Şizofreni bozukluğu ile yalnızlık duygusu arasında pozitif bir ilişki mevcuttur.

Şizofreni hastalığı hakkında oluşmuş kalıplaşmış düşünceler sebebiyle hasta birey, diğer özelliklerinden bağımsız olarak tehlikeli biri olarak değerlendirilmeye başlanmaktadır. Başka bir deyişle şizofreni hastası denildiği zaman hastanın değerlendirilmesi toplumun zihninde daha önceden yer edinmiş önyargılara göre yapılmaktadır. Önyargı, kişilerin bir nesne veya durum konusunda asıl gerçekler hakkında bilişsel bir değerlendirme yapılmadan önceden mevcut kalıp yargılar üzerine kurulmuş bir yargı çeşididir. Nesnenin veya mevcut durumun asıl özellikleri önyargılı bir yaklaşımda önemsiz hâle gelmektedir (Taşkın, 2007: 14).

Şizofreni hastaları toplumun belirli kesiminde önyargılı düşüncelerle karşılaşıp toplumdan soyutlanır ve yalnızlaşır çünkü hastalar kimi zaman damgalanım durumuyla karşılaşır. Toplum, şizofreni hastalarından uzak durmayı istemekle birlikte hastaları da kendilerinden ve çevreden uzak tutmak istemektedir. İnsan ilişkilerinin her boyutunu etkileyen bu tutum silsilesinin sonucu olarak şizofreni hastaları ayrımcılık ve dışlanmaya maruz kalmaktadır (Taşkın, 2007: 14). Toplumdan ayrıştırılan şizofreni hastaları kendi iç dünyalarına kapanıp toplumdan ayrı kalmayı daha çok arzulayabilmektedirler.

Yapılan çalışmaların sonuçları incelendiği zaman şizofreni hastalarının yalnızlık problemiyle karşı karşıya kaldıkları zaman yalnızlık probleminin şizofreni hastalarının hem yaşam kalitesini düşürüp hem de şizofreni hastalarının intihar etme riskini de arttırdığını göstermektedirler (Amuk, Varma, Kalkan, & Ateşçi, 2004: 17).

Yapılan çalışmaların sonuçlarında, kişisel ve toplumsal faktörlerin şizofreni hastalarında yalnızlık durumu gözlenmektedir (Doğanavşargil, 2009; Kamışlı, Dil, Daştan, & Eni, 2016: 2).

Şizofreni hastaları toplumdan aldıkları ya da alabilecekleri tepkileri düşünüp toplumdan ayrı kalıp yalnızlaşabilmektedirler. Şizofreni hastalarının sosyal işlevsellik düzeyleri düşüktür ve buna bağlı olaraktan evlenme oranlarının da düşük olup evlenip kendilerine yeni bir hayat kurma oranları düşük olduğu saptanmıştır (Eyüboğlu, 2017). Şizofreni hastaları kendi dünyalarından çıkamayıp yeni bir hayata adım atamadıkları için yalnızlığa daha çok maruz kalmaktadırlar. Kimi şizofreni hastaları bu hastalığın belirtileri görülmeyip ve şizofreni teşhisini almadan önce sosyal hayatı olup diğer insanlarla sağlıklı ilişkiler kurabilen insanlardır. Şizofreni hastalığı hastalarda sosyal anhedoniyle beraber görülmeye başlanıp hastayı toplumdan soyutlayabilmektedir.

KAYNAKÇA 

Amuk T, Varma G, Kalkan NO, Ateşçi F.Şizofrenide cinsiyet ve başlangıç yaşının sosyodemografik ve klinik özelliklerle ilişkisi, Anadolu Psikiyatri Dergisi 2004; 5: 101-06.7.

Doğanavşargil ÖG. Şizofreni ve Depresyonda İçselleştirilmiş Damgalanma Ve Yaşam Kalitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi 2009.

 Eyüboğlu, A. A. Şizofreni Hastalarına Bakım Verenlerin Evlilik İlişkisi Ve Sosyal Hizmet Gereksinimleri Üzerine Bir Araştırma, Sağlık Bilimleri Enstitüsü , Sosyal Hizmet Programı. Yüksel Lisans Tezi, Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, 2017.

 Kahraman, H.(2018). Klinik bir olgu olarak yalnızlık: yalnızlık ve psikolojik bozukluklar Ayna Klinik Dergisi,5(2), 1-2414. Taşkın EO. Ruhsal Hastalıklarda Damgalama ve Ayrımcılık, Stigma Ruhsal Hastalıklara Yönelik Tutumlar ve Damgalama, 1. Baskı, Taşkın EO (ed), İzmir, Meta Basım Matbaacılık 2007: 17-30.